Fileleed is een probleem met vele slachtoffers, m.n. de automobilisten, het vrachtverkeer en de directe omgeving. De aangekondigde Oosterweelverbinding zou ontlastend moeten werken rond een aantal zware verkeersinfarcten, en de aangekondigde limiet van 80 km/u op de Antwerpse Ring zou theoretisch soelaas moeten brengen. We zijn nog ver van het jaar 2025, het jaar waarin de Oosterweelverbinding afgerond zou moeten zijn, maar ondertussen geraken we nog geen meter vooruit.

In dat opzicht kan een specifieke, beheersbare én controleerbare vorm van rekeningrijden geïntroduceerd worden om het fileleed in Vlaanderen aan te pakken. De aanpak die hier voorgesteld wordt vertrekt vanuit de ideologie van de participatiesamenleving, waarbij er vooral tussen de betrokkenen in het verkeer ‘rekening gehouden gaat worden met elkaar’ in plaats van de invoering of afvoering van rekeningrijden in de vorm van een bijkomende of alternatieve belasting.

In de zoektocht naar een specifieke, beheersbare én controleerbare verkeersstroom op onze snelwegen, zijn we uitgekomen bij het vrachtverkeer dat vroeger verplicht was een Europees wegenvignet te gebruiken. Sinds 2016 wordt de kilometerheffing voor dit vrachtverkeer aan de hand van de On Board Unit (OBU) bepaald, waarbij de effectief gereden kilometers worden aangerekend.

Voor Belgische bedrijven is deze meerkost aftrekbaar van de vennootschapsbelasting en ook voor bepaalde typen vrachtwagens en aanhangwagens is een vrijstelling mogelijk. Door het bestaan van de OBU, hebben we te maken met verkeersactoren die perfect te identificeren zijn (controleerbaar), te sturen (beheersbaar) en, desgevallend, te belasten in het geval de voorgestelde sturing niet wordt opgevolgd.

Hoe kan deze sturing geregeld worden om het verkeer tijdens de spitsuren te verlichten?

Ergens tussen “6h00 en 9h00” en “15h00 en 18h00” is er perfect een tijdsspanne van 2 uren te selecteren, waarbij alle vrachtverkeer met een OBU-systeem zich niet meer op de snelwegen (of bepaalde verkeersassen van het wegennet) mogen begeven op straffe van een dubbele aanrekening van de kilometerheffing. Voor buitenlandse vrachtwagens komt dit neer op een meerkost die in de overige 20 uren van een etmaal niet aangerekend gaat worden, en voor de binnenlandse vrachtwagens komt dit neer op de niet-aftrekbaarheid van die kosten.

Het lijkt drastisch, maar het Belgische wegennet is nu eenmaal van die aard dat het vanuit alle windrichtingen tegelijk belast wordt en altijd problemen gaat blijven ondervinden… ook na de realisatie van de aangekondigde infrastructuurverbeteringen. De spitsuren en bijbehorende fileleed zijn simpelweg een gevolg van de ongezonde concurrentie tussen het woon-werkverkeer en het vrachtverkeer. Wanneer deze twee grote groepen ontkoppeld kunnen worden gedurende 2 uren, dan zal vastgesteld worden dat de netto-winst in totale mobiliteit voor beide groepen gaat toenemen omdat ze elkaar als het ware tijdelijk uit de weg gaan.